Onderdelen van een Hijskraan: Complete Gids | Jekko
Kennis & Advies

Onderdelen van een hijskraan: een complete gids voor kraancomponenten

25/03/2026

Hijskranen zijn niet weg te denken van bouwplaatsen en industriële locaties. Ze vormen een belangrijk onderdeel van projecten waarin zware materialen veilig en nauwkeurig moeten worden verplaatst.

Dankzij hun hijsvermogen, flexibiliteit en mobiliteit spelen kranen een essentiële rol in de bouw, industrie, scheepsbouw en logistiek.

Of het nu gaat om mobiele of stationaire kranen, elke machine bestaat uit verschillende mechanische en technische componenten die samenwerken om veilig en efficiënt te kunnen hijsen.

Van de fundering en het onderstel tot de giek, lier en veiligheidsvoorzieningen: ieder onderdeel heeft een specifieke functie.

Inzicht in deze onderdelen is belangrijk voor een veilige bediening, goed onderhoud en het kiezen van de juiste kraan voor een project.

Stabiliteit en mobiliteit: funderingen, wielen, rupsen en stempels

De stabiliteit van een hijskraan begint bij de ondergrond. Zonder een stevige en geschikte basis kan zelfs de meest geavanceerde kraan geen veilige hijswerkzaamheden uitvoeren.

Afhankelijk van het type kraan worden verschillende oplossingen gebruikt:

  • Wielen: mobiele kranen op wielen zijn gemakkelijk te verplaatsen en kunnen snel tussen verschillende werklocaties worden ingezet.
  • Rupsonderstellen: rupskranen gebruiken brede rupsbanden om zich over oneffen terrein te verplaatsen en hun gewicht over een groter oppervlak te verdelen. Sommige modellen beschikken over uitschuifbare rupsen.
  • Stempels: stempels vergroten het stabiliteitsoppervlak en verbeteren de veiligheid en prestaties tijdens het hijsen. Afhankelijk van het model kunnen ze symmetrisch of asymmetrisch worden opgesteld. Stempelplaten helpen de belasting over de ondergrond te verdelen.
  • Funderingen: torenkranen worden doorgaans verankerd op stevige betonnen funderingen die de krachten tijdens hijswerkzaamheden opnemen.
  • Drijvende platforms: drijvende kranen worden op pontons of andere vaartuigen geplaatst en ingezet bij havenwerkzaamheden, offshoreprojecten en scheepsbouw.

De belangrijkste constructieve onderdelen van een hijskraan

Hoewel kranen onderling sterk verschillen, hebben veel modellen dezelfde basiscomponenten.

Giek

De giek is het belangrijkste dragende onderdeel waarmee lasten worden gehesen en verplaatst. De lengte en configuratie van de giek bepalen voor een belangrijk deel het werkbereik van de kraan.

Bij veel kranen wordt de giek bewogen en uitgeschoven door hydraulische systemen met pompen en cilinders.

  • Telescopische gieken: bestaan uit meerdere uitschuifbare secties waarmee de gieklengte kan worden aangepast.
  • Knikgieken: beschikken over scharnierende delen die kunnen worden in- en uitgeklapt, wat de flexibiliteit vergroot.
  • Vakwerkgieken: zijn opgebouwd uit een gelaste staalconstructie en combineren een relatief laag gewicht met een hoge sterkte.

Kniktelescopische rupskranen combineren telescopische secties met meerdere scharnierpunten. Daardoor kunnen ze verschillende werkhoeken bereiken, obstakels passeren en in bepaalde configuraties met negatieve giekhoeken werken.

Jib

Een jib is een extra giekdeel dat aan het uiteinde van de hoofdgiek wordt bevestigd om het werkbereik te vergroten.

Afhankelijk van de kraan kunnen jibs vast, verstelbaar of uitschuifbaar zijn. Ze bieden extra flexibiliteit bij het positioneren van lasten, bijvoorbeeld wanneer obstakels moeten worden gepasseerd.

Mast

Bij torenkranen vormt de mast de verticale draagconstructie waarop de overige kraanonderdelen zijn gemonteerd.

De mast is meestal modulair opgebouwd en wordt samengesteld uit afzonderlijke secties om de benodigde werkhoogte te bereiken. De constructie moet bestand zijn tegen grote belastingen, windkrachten en torsie.

Contragewichten

Contragewichten helpen de kraan in balans te houden tijdens het hijsen. Ze bestaan doorgaans uit staal of beton en worden tegenover de giek of op het chassis aangebracht.

De configuratie van de contragewichten is afhankelijk van het type kraan en de vereiste hijsprestaties.

Haak en hijslier

  • Hijshaak en haakblok: de hijshaak wordt gebruikt om lasten aan de kraan te bevestigen. Bij lierconfiguraties is de haak verbonden met staalkabels die de belasting opnemen.
  • Hijslier: het mechanisme dat de hijskabel op- en afwikkelt om de last te heffen of te laten zakken. Hijslieren kunnen onder meer elektrisch of hydraulisch worden aangedreven en beschikken over specifieke veiligheidsvoorzieningen.

Draaikrans

De draaikrans maakt het mogelijk om de bovenwagen van de kraan ten opzichte van het onderstel te draaien.

Afhankelijk van het ontwerp kan een kraan over een groot draaibereik beschikken, bij sommige modellen tot 360 graden.

Machinistencabine

Grotere mobiele kranen en torenkranen hebben vaak een cabine van waaruit de machinist alle bewegingen bestuurt.

Moderne cabines kunnen zijn uitgerust met ergonomische stoelen, klimaatregeling, digitale displays en joysticks.

Bij compacte minikranen is een cabine vaak niet nodig. De bediening gebeurt dan via een proportionele radiografische afstandsbediening, waarmee de machinist de hijsbewegingen nauwkeurig kan regelen. Aanvullende informatie wordt weergegeven op een display op de machine.

Belangrijke kraansystemen en technische voorzieningen

Hydraulische systemen

Hydraulische systemen zorgen voor de aandrijving van veel kraanbewegingen. Met hydraulische vloeistof onder druk worden onder andere de giek, jib en hijslier bediend.

Goed onderhoud van het hydraulische systeem is essentieel voor betrouwbare, nauwkeurige en efficiënte prestaties.

Staalkabels en katrollen

Staalkabels en katrollen vormen belangrijke onderdelen van veel hijssystemen.

De kabels dragen de belasting, terwijl katrolsystemen helpen om de benodigde hijskracht te verdelen. De kwaliteit en staat van deze componenten zijn belangrijk voor de betrouwbaarheid en veiligheid van de kraan.

Veiligheidsvoorzieningen

Moderne kranen kunnen beschikken over geavanceerde veiligheidssystemen, zoals:

  • Lastmomentbegrenzers en belastingsindicatoren.
  • Bewegingsbegrenzers.
  • Antibotsingssystemen voor werkzaamheden op drukke bouwplaatsen.

Deze systemen ondersteunen de kraanmachinist en helpen onveilige situaties te voorkomen.

Hoe kies je de juiste kraanonderdelen?

De keuze van geschikte onderdelen hangt af van de specifieke eisen van het project.

  • Hefvermogen: controleer of alle componenten geschikt zijn voor de maximaal te hijsen belasting.
  • Mobiliteit: bij werkzaamheden waarbij de kraan regelmatig moet worden verplaatst, kunnen mobiele kranen en minikranen voordelen bieden.
  • Veiligheidsnormen: gebruik gecertificeerde onderdelen die voldoen aan de relevante technische voorschriften.
  • Technologische voorzieningen: moderne systemen kunnen de nauwkeurigheid verbeteren en de operationele risico’s beperken.

De rol van minikranen in de bouw

Minikranen zijn steeds belangrijker geworden voor bouwprojecten waarbij weinig ruimte beschikbaar is.

Ze worden ingezet bij werkzaamheden binnen gebouwen, op daken, bij de montage van staalconstructies en bij andere toepassingen waarvoor compacte en nauwkeurige hijsoplossingen nodig zijn.

Jekko-minikranen combineren verschillende geavanceerde componenten, zoals telescopische gieken, hydraulische of elektrische jibs, scharnierende giekdelen, glasmanipulatoren en elektrische of lithiumaccu-aandrijvingen.

De elektrische Pick & Carry-kranen van Jekko worden onder andere gebruikt voor bouw- en montagewerkzaamheden, glasinstallaties, industrieel onderhoud en het verplaatsen van bijzondere of kwetsbare producten.

De giek bepaalt het bereik, de lier verzorgt het hijsen, de haak draagt de last, contragewichten en stempels ondersteunen de stabiliteit en rupsen of wielen maken verplaatsing mogelijk.

De juiste combinatie van componenten en accessoires is essentieel voor veilige en efficiënte hijswerkzaamheden.

Ontdek de minikranen en geavanceerde hijstechnologie van Jekko en vind de oplossing die bij jouw project past.